Sieć Badawcza Łukasiewicz aktywnie wzmacnia bezpieczeństwo Polski. Jeszcze w 2023 roku udział realizowanych projektów w obszarze obronności i bezpieczeństwa sięgał w Łukasiewiczu nieco ponad 12 proc., w 2026 roku jest ich już blisko 70 proc. – podał dr Hubert Cichocki, prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz podczas VIII edycji konferencji obronnej Defence24 Days, która odbyła się w Warszawie w dniach 6-7 maja.
Jak zaznaczył dr Cichocki, w ostatnich dwóch latach instytuty skupione w Sieci Badawczej Łukasiewicz skoncentrowały swoją działalność na realizacji projektów badawczo-rozwojowych na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa. „Z jednej strony chcemy wspierać rodzącą się i rosnącą polską branżę zbrojeniową, polskie przedsiębiorstwa z tej branży. Z drugiej zaś wspierać bezpieczeństwo Polski, w tym to podstawowe bezpieczeństwo militarne” – podkreślił.
Zwrócił uwagę na wykorzystanie szerokich kompetencji instytutów Łukasiewicza – od chemii i inżynierii materiałowej po elektronikę specjalną i biotechnologię – na potrzeby sektora obronnego.
„Przykładem są m.in. projekty związane z nowoczesnymi materiałami ceramicznymi dla przemysłu zbrojeniowego czy rozwiązaniami chemicznymi wspierającymi funkcjonalność amunicji” – wymienił.
Debata o rozwoju polskiego przemysłu obronnego
Szef Sieci Badawczej Łukaszewicz wziął m.in. udział w debacie o modelu i rozwoju funkcjonowania polskiego przemysłu obronnego – wspólnie z Konradem Gołotą, wiceministrem aktywów państwowych, gen. dyw. Arturem Kuptelem, szefem Agencji Uzbrojenia, oraz przedstawicielami przemysłu zbrojeniowego: Adamem Leszkiewiczem, prezesem Polskiej Grupy Zbrojeniowej i Piotrem Wojciechowskim, szefem WB Group. Omawiali oni warunki budowy spójnego ekosystemu przemysłowego zdolnego do konkurowania na rynkach globalnych i zabezpieczenia potrzeb narodowych.
Podczas debaty dr Cichocki podkreślił, że wzrost wydatków na obronność oraz programy takie jak SAFE tworzą wyjątkową szansę na zacieśnienie współpracy między przemysłem zbrojeniowym a sektorem badawczo-rozwojowym. Zwrócił uwagę, że przemysł obronny charakteryzuje się najwyższą intensywnością prac B+R spośród wszystkich branż – nakłady na badania i rozwój sięgają ok. 15 proc. wartości sektora.
„W odpowiedzi na nowe potrzeby rynku w ciągu ostatnich dwóch lat przeprowadziliśmy w Łukasiewiczu głęboką transformację swojego portfela projektowego. W 2023 roku projekty związane z obronnością i bezpieczeństwem stanowiły ok. 12,5 proc. wszystkich realizowanych przedsięwzięć, dziś ich udział przekracza 67 proc” – podał.
Dodał, że istotnie zwiększyła się również skala pojedynczych projektów badawczo-rozwojowych. „Średnia wartość projektów subwencyjnych z obszaru zbrojeniowego wzrosła z 0,5 mln zł w 2023 roku do ok. 2,5 mln zł obecnie. Oznacza to pięciokrotne zwiększenie wartości projektów i koncentrację środków na większych oraz bardziej zaawansowanych przedsięwzięciach” – zaznaczył szef Łukasiewicza.
W jego ocenie szczególnie ważnym przedsięwzięciem jest uruchomiony po raz pierwszy w historii organizacji dziesięcioletni strategiczny program badań kosmicznych. „Program obejmuje trzy główne obszary: technologie wynoszenia, budowę satelitów oraz rozwój komponentów wykorzystywanych w przestrzeni kosmicznej” – wymienił dr Cichocki.
Technologie kosmiczne Sieci Badawczej Łukasiewicz
Jak zauważył dr inż. Adam Okniński, pełnomocnik ds. technologii kosmicznych Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa, największa część nakładów kapitałowych i zasobów została skierowana właśnie na technologie wynoszenia, które zostaną wykorzystane zarówno przez polski przemysł obronny, jak i rozwijający się sektor kosmiczny.
„Chodzi o wypracowanie polskich rozwiązań, które pozwolą nam się uniezależnić od podmiotów zagranicznych” – wyjaśnił.
Dodał, że program badań kosmicznych angażuje 17 z 22 instytutów skupionych w ramach Sieci. „Szereg z tych instytutów już dziś ma potężne portfolio w zakresie rozwoju systemów satelitarnych i rakietowych. Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa ma przyjemność być liderem tej współpracy” – powiedział Okniński.
Podkreślił przy tym, że to przedsięwzięcie angażuje szereg podmiotów prywatnych, jak i z sektora publicznego, związanych właśnie z technologiami cywilnymi kosmicznymi, jak również z obronnością.
Dr inż. Adam Okniński przypomniał także o projekcie BURSZTYN, realizującym budowę i rozwój rakiety suborbitalnej. „Może ona osiągnąć umowny pułap kosmosu, czyli polecieć ponad 100 km w górę, walidować technologię w locie i wynosić różne eksperymenty badawcze” – wskazał.
Dodał, że rakieta BURSZTYN jest pierwszą rakietą na świecie, która wykorzystała nowy rodzaj ekologicznego materiału, jakim jest nadtlenek wodoru o stężeniu 98 proc. „I jest to nasza polska technologia, po którą zaczęli sięgać zagraniczni projektanci” – zaznaczył ekspert.
Łukasiewicz – PIAP tworzy technologie bezzałogowe
O rodzimych rozwiązaniach technicznych na światowym poziomie mówił podczas Defence24 Days prof. inż. Piotr Szynkarczyk, dyrektor Łukasiewicz – Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów PIAP, wskazując na technologię bezzałogowców lądowych.
„W Łukasiewicz – PIAP, który jest częścią Sieci Badawczej Łukasiewicz, rozwijamy robotykę naziemną od ćwierć wieku. Zaczęło się tak naprawdę od zapotrzebowania policji na robota, który zamiast człowieka podejdzie do bomby i ewentualnie ją rozbroi. Zrobiliśmy to. Później zgłosiły się inne służby, m.in. Straż Graniczna, Straż Pożarna, żeby zaopatrzyć się w roboty, które zastąpią człowieka w niebezpiecznym środowisku. Ostatnie wydarzenia na świecie pokazują, że również w wojsku takie bezzałogowce lądowe są potrzebne” – powiedział prof. Szynkarczyk.
Dodał, że aktualnie wojna w Ukrainie jest tego dobitnym przykładem. „Tam jest w tej chwili przyfrontowy pas kilkudziesięciu kilometrów, w którym operują wyłącznie roboty. Nie ma tam ludzi, żeby nie narażać ich życia” – wyjaśnił.
Dyrektor Szynkarczyk zwrócił uwagę, że przy projektowaniu i budowaniu bezzałogowców Łukasiewicz – PIAP współpracuje też z innymi instytutami Sieci, której jest częścią, ale również z instytucjami i firmami niezwiązanymi z Łukasiewiczem. „To jest zadanie wymagające wielu zaawansowanych technologii, które muszą spotkać się, żeby zbudować np. mobilnego robota pirotechnicznego PIAP GRYF, który służy m.in. do rozpoznania bardzo trudnego terenu” – powiedział.
W dyskusji o modernizacji wojsk lądowych, w której wziął udział prof. Szynkarczyk, eksperci byli zgodni, że bezzałogowe platformy bojowe są przyszłością armii.
Drony morskie stają się coraz bardziej popularne
O innym bezzałogowym rozwiązaniu dla obronności mówił dr hab. Grzegorz Gudzbeler, dyrektor Łukasiewicz – Warszawskiego Instytutu Technologicznego. Przedstawił on nowoczesnego drona morskiego Manta, który może służyć zarówno do działań związanych z siłami zbrojnymi i z obronnością, jak i w czasach pokoju do nadzorowania infrastruktury krytycznej.
„Manta jest odpowiedzią na zarówno zagrożenia militarne, jak i hybrydowe dla infrastruktury krytycznej, która znajduje się w morzu. Przykładem może być choćby budowana przez ORLEN ogromna farma wiatrakowa na morzu” – mówił ekspert.
Dyrektor Gudzbeler, który wziął udział w dyskusji o tym, jak stworzyć efektywny system wdrożenia B+R w siłach zbrojnych RP, podkreślił, że instytuty Łukasiewicza to są jednostki naukowe, które realizują zadania głównie jako prace rozwojowe i badania wdrożeniowe na poziomie 6, czasem 7 TRL, czyli gotowości technologicznej.
„Tymczasem osiągnięcie poziomu typu 9, gdzie mamy już gotowy i odpowiednio skalowany produkt, który może być kupowany przez siły zbrojne, wymaga ścisłej współpracy z przemysłem” – powiedział. W jego ocenie, żeby to mogło dojść do skutku, potrzebne jest stworzenie hubów.
„W ich w skład muszą wejść odbiorcy końcowi, np. siły zbrojne, przemysł, którzy są w stanie dostarczyć skalowanie rozwiązań, oraz jednostki naukowe typu instytuty Łukasiewicza, bo mogą dostarczać nowoczesne, ale jednocześnie gotowe do skalowania produkty” – stwierdził dyrektor Gudzbeler.
Dodał, podobnie jak wielu uczestników konferencji Defence24 Days, w tym szef Agencji Uzbrojenia generał dywizji dr Artur Kuptel, że kluczowa jest współpraca między jednostkami naukowymi, przemysłem oraz wojskiem, które budują wspólny zakres tego, co jest potrzebne dla stworzenia jeszcze lepszych rozwiązań technologicznych. Ponieważ – według niego – to innowacje są najistotniejszym elementem, który kreuje współczesne możliwości obronne nie tylko Polski, ale też wielu innych krajów.
Stoisko Siecie Badawczej Łukasiewicz przyciągało uwagę polityków i ekspertów
Poza wystąpieniami uczestnicy wydarzenia mogli odwiedzić stoisko Sieci Badawczej Łukasiewicz. Nasi eksperci zaprezentowali rozwiązania 14 instytutów z zakresu obronności. Poza naukowcami, żołnierzami i pasjonatami militariów gościliśmy u siebie najważniejszych decydentów. Wśród osób, które odwiedziły stoisko, był wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz a także wicepremier i minister obrony Słowacji Robert Kaliňák. Z przedstawicielami Sieci spotkał się również wicemarszałek Sejmu RP Krzysztof Bosak.
Z kolei drugiego dnia gościliśmy Krzysztofa Gawkowskiego, wicepremiera i ministra cyfryzacji, Stanisława Wziątka podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, a także Michała Szczyrbę europarlamentarzystę. Dodatkowo Łukasiewicz – umowę współpracy z Farada Group w obszarze morskich systemów bezzałogowych.
