Oparty na setkach ankiet raport wskazuje metody obrony przed jednym z największych zagrożeń dla Polski. Jego autor dysponuje unikalnym połączeniem doświadczeń samorządowca oraz naukowca. Zachęcamy do lektury!
Raport „Przeciwdziałanie dezinformacji w przestrzeni Polski lokalnej – rekomendacje rozwiązań” autorstwa dr. Andrzeja Dwojnycha to kompleksowa diagnoza zjawiska dezinformacji na poziomie gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Opiera sią na badaniu ankietowym przeprowadzonym wśród 404 urzędników szczebla lokalnego.
Wyniki raportu jednoznacznie pokazują, że dezinformacja staje się jednym z głównych wyzwań dla polskich samorządów: wpływają na funkcjonowanie urzędów, procesy inwestycyjne, a w konsekwencji również na bezpieczeństwo całych społeczności.
Przeczytaj cały raport „Przeciwdziałanie dezinformacji w przestrzeni Polski lokalnej – rekomendacje rozwiązań”
„Wierzę, że raport ten będzie punktem wyjścia do debaty na temat dezinformacji i wyzwań związanych z obiegiem informacji w przestrzeni samorządów” – komentuje Prezes Centrum Łukasiewicz, dr Hubert Cichocki. I zapewnia: „Instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz, szczególnie Łukasiewicz – AI, proponują skuteczne rozwiązania pozwalające rozeznawać, diagnozować i mierzyć się z tym zjawiskiem”.
Rosnący problem dla małych miast i wsi
Dr Dwojnych podkreśla, że w ostatnich latach wzrosło natężenie fałszywych narracji uderzających szczególnie w obszary o mniejszej skali działania informacyjnego państwa. Dezinformacja dotyka nie tylko tematów politycznych, lecz także kwestii dotyczących inwestycji infrastrukturalnych, ochrony środowiska czy zdrowia publicznego.
Aż 70 proc. badanych samorządowców uznaje dezinformację za problem bardzo istotny, a 59 proc. ocenia poziom zabezpieczenia swoich gmin jako zaledwie „średni”. Tylko 29 % włodarzy deklaruje, że w ostatnich latach otrzymywali regularne komunikaty rządowe ostrzegające o działaniach dezinformacyjnych. Wskazuje to na potrzebę poprawy przepływu informacji pomiędzy administracją centralną, a samorządową.
Autor podkreśla, że mieszkańcy obszarów wiejskich i miejsko-wiejskich częściej niż mieszkańcy dużych miast czerpią informacje z rozmów bezpośrednich, relacji sąsiedzkich i lokalnych forów internetowych. Aż 49 procent włodarzy uznaje kontakt twarzą w twarz za najważniejszą formę komunikacji z mieszkańcami.
Fałszywe informacje, realne skutki
W dokumencie przedstawiono również liczne przykłady konsekwencji działań dezinformacyjnych. Wśród zgłaszanych przypadków pojawiają się zarówno fałszywe narracje dotyczące inwestycji takich jak OZE czy stacje uzdatniania wody, jak i próby wyłudzenia środków publicznych poprzez spreparowane korespondencje emailowe lub dokumenty podszywające się pod oficjalne pisma. Ankietowani zwracali uwagę, że niejednokrotnie to właśnie dezinformacja staje się czynnikiem eskalującym lokalne konflikty, opóźniającym realizację projektów lub podważającym zaufanie do instytucji publicznych.
Autor wskazuje, że walka z dezinformacją nie może ograniczać się do reagowania na fałszywe treści, lecz powinna opierać się na wzmacnianiu kompetencji informacyjnych zarówno mieszkańców, jak i samych samorządowców. Wśród proponowanych rozwiązań znalazła się organizacja cyklicznych szkoleń dotyczących rozpoznawania manipulacji informacyjnych, przygotowywanych we współpracy z instytucjami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem oraz analizą dezinformacji.
Samorządowcy gotowi na cyfrowe rozwiązania
Badanie pokazało bardzo wysokie zainteresowanie specjalistyczną aplikacją informacyjną dla jednostek samorządu terytorialnego: aż 85 procent badanych deklaruje gotowość korzystania z takiego narzędzia. Aplikacja mogłaby stanowić źródło rzetelnych informacji dotyczących zmian legislacyjnych, naborów grantowych, inwestycji państwowych, kierunków polityk publicznych, a także aktualnych ostrzeżeń dotyczących kampanii dezinformacyjnych.
Respondenci wskazują, że szybki i bezpośredni dostęp do oficjalnych komunikatów znacząco podniósłby skuteczność ich działań, usprawniłby komunikację z mieszkańcami i ograniczył ryzyko chaosu informacyjnego, który w sytuacjach kryzysowych może prowadzić do destabilizacji lokalnych wspólnot.
Kadra Łukasiewicza gotowa do pomocy
Ważnym partnerem samorządów mogą być instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz. To w szczególności Łukasiewicz – AI. Instytut rozwija technologie automatycznego wykrywania fałszywych treści, analizę sieci powiązań, weryfikację dokumentów i wspieranie komunikacji kryzysowej.
Zastosowanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji może znacząco zwiększyć odporność informacyjną gmin, umożliwiając szybkie reagowanie na manipulacje oraz dostarczając precyzyjnych danych wspierających procesy decyzyjne włodarzy.
