Komentarz | Nauka, technologia, COVID

Pandemia to stan, w którym oprócz konfrontacji z niebezpiecznym dla zdrowia patogenem wystawieni jesteśmy na wszelkiego rodzaju teorie spiskowe i fake newsy. Wiele z nich dotyczy nauki i technologii, czego najlepszym przykładem są opowieści o szkodliwych szczepionkach, które zmieniają ludzki genom czy zawierają mikrochipy.

Wydawać by się w związku z tym mogło, że społeczny obraz możliwości nauki i technologii ulega wypaczeniu i w obliczu chaosu informacyjnego stajemy się bardziej sceptyczni wobec nich. Badania pokazują jednak, że jest odwrotnie. Prowadzone przez mnie badania w Instytucie Socjologii UMK pokazały, że naukowcy są grupą najlepiej ocenianą jeżeli chodzi o walkę z pandemią (lepiej niż lekarze, rząd czy władze lokalne). Z badań porównujących nastawienie mieszkańców różnych krajów UE również wynika, że w trakcie pandemii Polacy mają większe zaufanie wobec nauki i technologii niż przed jej wybuchem (chociaż nadal pozostają bardziej sceptyczni niż mieszkańcy innych europejskich nacji).

Z czego to wynika? Pandemia to okres niepokoju i braku pewności, w którym szukamy drogowskazów i opowieści wyjaśniających nam, co się dzieje wokół nas. Wydaje się, że nauka może być taką narracją. Media często korzystają z ekspertów z dziedziny wirusologii i epidemiologii, przez co medialna widoczność naukowców znacząco się zwiększyła w trakcie pandemii. Wszyscy rozmawiamy o danych, krzywych wykładniczych, białku wirusa, wektorach czy mRNA.

Do tego dochodzi jeszcze sprawa ze szczepionkami. Jak pokazują badania prowadzone na polskiej populacji wśród osób wyrażających chęć zaszczepienia się, większość badanych wskazuje, że woli skorzystać ze szczepionki wykonanej w nowej technologii mRNA, a nie w stosowanej od dekad technologii wektorowej. Jest to zaskakujące biorąc pod uwagę, że całkiem niedawno ludzie bali się genetycznych modyfikacji w związku z tym szczepieniami. Często mówiono, że będzie prowadzony na nas eksperyment. Ta pozytywna opinia wobec nowej i przełomowej technologii bierze się w dużej mierze z pracy ekspertów w przestrzeni publicznej. Lekarze, wirusolodzy czy epidemiolodzy wykorzystując zarówno media społecznościowe, jak i tradycyjne kanały typu telewizja czy radio zdołali przekonać Polaków do bezpieczeństwa szczepień przeciwko COVID-19, wykorzystujących technologię mRNA, która jeszcze kilka miesięcy temu budziła szereg obaw.

Musimy jednakże pamiętać, że funkcjonujemy w dość dynamicznym środowisku i z uwagi na potęgę internetu narażeni jesteśmy na dezinformacje i szerzenie się narracji spiskowych. Istnieje wiele opracowań wskazujących, że media społecznościowe stały się w dobie pandemii areną globalnej wojny informacyjnej, w której rykoszetem dostaje również autorytet nauki. Ciesząc się z faktu, że naukowcy mogą poszczycić się większym zaufaniem, a sama nauka zyskała na znaczeniu w ostatnim roku, powinniśmy być czujni i zważać na wszelkie próby niesprawiedliwej i niepopartej merytoryczną wiedzą krytyki, często powodowanej doraźnymi interesami politycznymi i ekonomicznymi.


Dodatkowe informacje

dr hab. Michał Wróblewski

Główny specjalista ds. badań w Łukasiewicz – Centrum Oceny Technologii

Socjolog, filozof, profesor uczelniany związany z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jego zainteresowania naukowe związane są z obszarami socjologii zdrowia, choroby i medycyny oraz studiów nad nauką i technologią. Obecnie prowadzi badania dotyczące społecznej percepcji chorób zakaźnych oraz konfliktów wokół zanieczyszczenia powietrza. Realizował wiele projektów badawczych o zasięgu krajowym i międzynarodowym.

Załączniki

Kontakt dla mediów

Instytut Socjologii - fotAndrzej Romański (1)
Instytut Socjologii - fotAndrzej Romański (1)
JPG 1.6 MB

Serwis pozostawia informację na urządzeniach końcowych użytkowników (pliki cookies) i korzysta z tych informacji w celu ułatwienia użytkowania serwisu. Jeżeli w ustawieniach przeglądarki dopuściłeś przechowywanie plików cookies, będą one pozostawione na Twoim urządzeniu końcowym. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.